Van diesel naar data: wat er echt nodig is voor een elektrische vloot

1. De drijvende krachten achter elektrificatie

Regelgeving

Nederlandse en Europese steden voeren in rap tempo Zero Emission Zones in. Inmiddels zijn de eerste zones van kracht en de komende jaren zal dit aantal verder toenemen. Logistieke dienstverleners verliezen toegang tot stedelijke gebieden wanneer hun vervoer niet aan de gestelde eisen voldoet.

Bovendien nemen de kosten voor traditionele voertuigen op fossiele brandstoffen de komende jaren fors toe. In Nederland wordt medio 2026 de vrachtwagenheffing ingevoerd: een kilometerheffing voor trucks boven de 3.500 kg, waarbij het tarief afhankelijk is van gewicht en emissieklasse. Schone en emissievrije voertuigen betalen minder, terwijl dieseltrucks juist duurder uitvallen. Deze heffing vervangt het huidige Eurovignet en sluit aan bij systemen die in veel andere Europese landen al bestaan of binnenkort van kracht worden.

Daarbovenop start in 2027 het Europese emissiehandelssysteem ETS2, waarbij brandstofleveranciers moeten betalen voor de CO₂-uitstoot van fossiele brandstoffen in transport. Deze kosten worden doorberekend in de literprijs van diesel en benzine, wat fossiel rijden structureel duurder maakt. Samen zorgen deze ontwikkelingen ervoor dat zero-emissie trucks niet alleen vanuit duurzaamheid, maar ook vanuit kostenperspectief steeds aantrekkelijker worden.

Klant- en marktvraag

Retailers en producenten leggen hun logistieke partners steeds strengere duurzaamheidsstandaarden op. Dit komt niet alleen voort uit eigen duurzaamheidsambities, maar ook door druk van consumenten, aandeelhouders en wet- en regelgeving. Grote merken hebben publiekelijk CO₂-reductiedoelen en Science Based Targets (SBTi) toegezegd, waardoor zij hun hele keten – inclusief transport – moeten vergroenen.

Daarbij eisen klanten en investeerders steeds meer transparantie: concrete CO₂-data, rapportages en bewijs van emissiereductie. Bedrijven die dit niet kunnen aantonen, lopen het risico uitgesloten te worden van aanbestedingen of contracten met grote retailers en multinationals.

Logistieke dienstverleners die wel tijdig investeren in zero-emissie voertuigen en laadinfrastructuur, positioneren zich juist als voorkeursleverancier. Zij versterken hun concurrentiepositie, worden aantrekkelijker in tenderprocessen en dragen direct bij aan de duurzaamheidsdoelen van hun opdrachtgevers.

Kostenontwikkeling en efficiëntie

De Total Cost of Ownership (TCO) van elektrische trucks ontwikkelt zich snel in een gunstige richting. Dat komt door meerdere factoren:

• Regelgeving en heffingen maken rijden op fossiele brandstoffen steeds duurder. De vrachtwagenheffing (medio 2026 in NL) en ETS2 (2027 in de EU) zorgen voor structureel hogere operationele kosten bij dieselvoertuigen.
• Operationele voordelen van e-trucks worden steeds duidelijker: elektriciteit is goedkoper dan diesel, onderhoud is eenvoudiger door minder bewegende onderdelen en voertuigen slijten minder bij remmen dankzij regeneratief remmen.
• Financiële stimulansen zoals subsidies, fiscale voordelen en vrijstellingen van heffingen verlagen de gebruikskosten verder.

Daar staat tegenover dat de aanschafprijs van een elektrische truck momenteel nog aanzienlijk hoger ligt, vaak minimaal twee keer zo hoog als die van een dieseltruck. Naarmate productievolumes stijgen, accuprijzen dalen en financieringsmodellen (lease, co-financiering) beter beschikbaar komen, zal dit verschil geleidelijk kleiner worden.

Per saldo betekent dit dat de TCO van elektrische trucks in toenemende mate concurrerend wordt, zeker in segmenten met veel kilometers en voorspelbare routes. Voor transportbedrijven die vooruitlopen, kan dit al snel leiden tot een structureel kostenvoordeel.

2. Wat bedrijven nodig hebben voor elektrificatie van hun wagenpark

Elektrificatie van een vrachtwagenvloot is meer dan het vervangen vrachtwagens. Het is een complex vraagstuk met veel aspecten. Goed en onafhankelijk advies over energiezekerheid, laadvoorzieningen, planning en financiering zijn cruciaal voor een goede business case. Het vraagt om een integrale aanpak op verschillende niveaus:

A) Een meerjarig elektrificatieplan:

Elektrificatie van vrachtvervoer vraagt om een alomvattende en langetermijnvisie. Zonder plan ontstaat bijvoorbeeld dat het risico dat netcapaciteit niet toereikend is, dat investeringen versnipperd raken of dat aanbestedingskansen gemist worden.

Belangrijke elementen van zo’n plan zijn:

• Tijdige aanvraag of reservering van netcapaciteit en/of alternatieve contractvormen voor gecontracteerd vermogen.
• Samenwerking met andere exploitanten van laadpleinen, zodat vraag gespreid wordt en gunstigere tarieven mogelijk zijn.
• Integratie van slim energiemanagement met opslag, waarmee laadsessies, batterijcapaciteit en eigen opwek optimaal worden benut.
• Een schaalbare laadinfrastructuur, die kan meegroeien met de vloot en toekomstige technologie.

B) Laadinfrasturctuur op maat

Een van de grootste uitdagingen bij elektrificatie is het inrichten van een betrouwbare laadinfrastructuur. Daarbij gaat het niet alleen om de keuze waar er geladen wordt (op de standplaats, onderweg of bij klanten), maar ook hoe dit wordt georganiseerd.

Een robuust laadsysteem vraagt om variatie en flexibiliteit. Zo is het slim om naast “langzamere” laadpunten ook enkele snelladers te installeren. Deze creëren niet alleen ruimte voor ad-hoc laadsessies en spoedritten, maar zorgen ook voor redundantie: als een reguliere lader een voertuig niet (volledig) heeft geladen, kan dit alsnog snel worden hersteld zonder dat de hele ritplanning in de knel komt.

C) Energiecontracten, netcapaciteit en samenwerking met netbeheerders

Een van de grootste uitdagingen bij elektrificatie is de beperkte netcapaciteit. In veel regio’s kampen bedrijven met congestie, waardoor het aanvragen van een zwaardere aansluiting of uitbreiding vaak niet mogelijk is. Dit kan de groei van een elektrische vloot direct beperken.

Naast technische oplossingen zijn er ook alternatieve contractsvormen die ruimte bieden. Denk aan contracten voor flexibel of tijdelijk gecontracteerd vermogen. Of afspraken waarbij piekverbruik tegen een ander tarief mogelijk is. In combinatie met lokale opwek (bijvoorbeeld zonnepanelen), batterijopslag en slim energiemanagement kan zo’n aanpak de bestaande capaciteit optimaal benutten.

Door deze maatregelen te combineren ontstaat een robuuste energievoorziening die meebeweegt met de groei van het wagenpark, waardoor hoge kosten en operationele verstoringen worden voorkomen.

D) Data-gedreven wagenpark- en energiemanagement

Het succes van een elektrische vloot hangt af van scherp inzicht in verbruiksdata, laadstatus en routeplanning. De energie- en voertuigdata moet worden samengebracht in één systeem. Daardoor ontstaat een dynamisch beeld van capaciteit, kosten en prestaties.

Door energiestromen – opwekking, opslag en afname – te bundelen in één overzicht ontstaat stuurinformatie waarmee logistiek dienstverleners strategische beslissingen nemen over uitbreiding, besparingen en toekomstige investeringen.

E) Interne processen en planning

Elektrisch rijden vraagt om een andere organisatie van de dagelijkse operatie. De nadruk verschuift van tankbeurten naar laadmomenten, van losse routes naar slimme planningen. Het is dus van belang om energiemanagement en laadinfrastructuur zo te ontwerpen dat interne processen logisch meebewegen en schaalbaar blijven.

F) Financiering en risicospreiding

Investeringen in voertuigen en laadinfrastructuur zijn aanzienlijk. Deze investeringen hoeven uiteraard niet uit eigen middelen gefinancierd te worden. Alternatieve modellen zoals operationele lease verlagen de financiële drempel aanzienlijk en spreiden de risico’s. Hierdoor kunnen ondernemers uit eigen middelen blijven investeren in verdere groei, hand in hand met de noodzakelijke elektrificatie.

3. De impact op je wagenpark

Veranderende voertuigkeuze en actieradius

E-trucks zijn in verschillende gewichtsklassen beschikbaar, maar hebben vaak een kleinere actieradius dan dieseltrucks. Dit leidt tot herziening van laadstrategieën en planningen. Logistiek dienstverleners moet een slimme infrastructuur bouwen en het energiemanagement optimaliseren zodat de logistiek betrouwbaar blijft, zelfs bij groei en veranderende voertuigen.

TCO en financiering

De aanschafprijs van elektrische trucks ligt nog fors hoger dan die van diesel, minimaal twee keer zo hoog. Tegelijkertijd dalen operationele kosten door lagere energieprijzen en minder onderhoud. Leasing, subsidies en fiscale regelingen worden daardoor onmisbare instrumenten om de businesscase sluitend te maken. Transparantie over TCO helpt bedrijven om de juiste keuzes te maken in vlootvernieuwing.

Onderhoud en levensduur

Elektrische vrachtwagens hebben minder bewegende onderdelen en dus lagere onderhoudskosten. De batterij in de truck vertegenwoordigt echter een groot deel van de investering en is bepalend voor de totale levensduur en de TCO van het voertuig. Goed beheer van deze batterij is daarom cruciaal om de voordelen van lagere onderhoudskosten volledig te realiseren.

Elke truck beschikt over een ingebouwd Battery Management System (BMS) dat veiligheid en basisfunctionaliteit bewaakt, zoals temperatuur, bescherming tegen overladen en ontladen, en het balanceren van cellen. Dit voorkomt schade, maar optimaliseert het batterijgebruik niet voor de operatie.

Daarvoor is slim extern laad- en energiemanagement nodig. Door laadstrategieën af te stemmen op rijroutes, energietarieven en batterijslijtage (bijvoorbeeld door onnodig snelladen te vermijden of slim te laden tijdens daluren), wordt de levensduur van batterijen verlengd en blijft de betrouwbaarheid van het wagenpark hoog.

Nieuwe KPI’s voor de prestaties van je wagenpark en energievoorziening

Waar brandstofverbruik voorheen leidend was, verschuift de focus naar kWh per kilometer, laadcycli en CO₂-besparing. Ook uptime van laadpunten wordt cruciaal. Door deze informatie samen te brengen in één dashboard, zien logistiek dienstverleners in één oogopslag hoe het wagenpark en de energievoorziening presteren.

4. Stapsgewijze aanpak naar een elektrische vloot

Stap 1: analyseer je huidige wagenpark en energiebehoefte

Breng in kaart welke voertuigen, routes en locaties geschikt zijn voor elektrificatie en inventariseer de huidige netcapaciteit. Dit vormt de basis voor investeringen in laadinfrastructuur en energiemanagement.

Stap 2: ontwikkel een laad- en energieplan

Koppel laadinfrastructuur direct aan beschikbare en toekomstige netcapaciteit. Onderzoek de mogelijkheid van lokale opwekking, opslag en flexibiliteitsopties om congestie te vermijden. Zo ontstaat een plan dat vanaf het begin robuust en schaalbaar is.

Stap 3: optimaliseer subsidies en samenwerkingen

Integreren van energie-investeringen en laadinfrastructuur in één geheel en benut beschikbare subsidies en regelingen.

Stap 4: start met een pilotproject

Rol gefaseerd uit, met real-time monitoring van energieverbruik, laadtijden en kosten. De opgedane inzichten vormen de basis voor opschaling.

Stap 5: borg datagedreven processen

Implementeer systemen die energie, voertuigen en planning integreren. Zo ontstaat grip op kosten, capaciteit en CO₂-reductie, terwijl het wagenpark groeit.

5. Geïntegreerd energiemanagement in praktijk

Elektrificatie van een wagenpark is niet alleen een technische uitdaging, maar ook een vraagstuk van strategie, financiering en energiemanagement. Watts In Store combineert:

• Energiescan: advies op maat voor inzicht in de energietoekomst
• Energiemanagement: slimme software voor optimaal energiebeheer en minimale kosten
• Financiering: wel een oplossing, geen investering
• Energieopslag: sla energie op en krijg grip op de kosten
• Laadinfrastructuur: compleet laadplein voor het elektrische wagenpark
• Optimalisatie: voortdurend meten, vergelijken en verbeteren van de energievoorziening
• Cybersecurity: beveilig van de energiesystemen volgens de hoogste standaarden

Door deze elementen centraal te organiseren ontstaat een robuuste en toekomstgerichte energievoorziening, waarmee het wagenpark meegroeit met de ambities van het bedrijf.

De toekomst van je wagenpark

De elektrificatie van vrachtvervoer is geen keuze meer, maar een onvermijdelijke stap voor de logistieke sector. Strengere regelgeving, hogere kosten voor fossiele brandstoffen en toenemende eisen vanuit de markt maken duidelijk dat wie nu handelt, straks de vruchten plukt.

Tegelijkertijd vraagt de overstap meer dan alleen de aanschaf van elektrische trucks. Het succes hangt af van een alomvattende aanpak: een meerjarig elektrificatieplan, betrouwbare en schaalbare laadinfrastructuur, slim energiemanagement, nauwe samenwerking met netbeheerders en passende financieringsmodellen. Alleen zo blijft de operatie betrouwbaar, toekomstbestendig en kostenefficiënt.

Voor bedrijven die deze transitie strategisch aanpakken, liggen er grote kansen. Zij verlagen hun kosten, versterken hun concurrentiepositie in aanbestedingen en voldoen aan de duurzaamheidsdoelen van hun klanten. Daarmee wordt de overstap naar elektrisch transport niet alleen een milieunoodzaak, maar ook een duidelijk concurrentievoordeel.

Met ruim 25 jaar ervaring in de energiesector, ondersteunt Watts In Store logistiek dienstverleners met advies, innovatieve energieoplossingen, slimme laadstrategieën en projectfinanciering. Zo wordt de overstap naar elektrisch transport haalbaar, rendabel, schaalbaar en betaalbaar, zelfs in gebieden met netcongestie.